धार्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरेचे केंद्र असलेल्या नाशिक नगरीत सिंहस्थ कुंभमेळा २०२७ चा औपचारिक आणि मंगलमय शुभारंभ झाला आहे. ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नाशिकमधील पवित्र रामकुंडावर आणि त्र्यंबकेश्वर येथील कुशावर्त तीर्थावर एकाच वेळी धर्मध्वजारोहण पार पडले. या सोहळ्याच्या निमित्ताने सायंकाळी गोदावरी तीरावर आयोजित करण्यात आलेल्या अभूतपूर्व महाआरतीने थेट जागतिक पातळीवर नवा इतिहास रचला आहे.
गोदावरी महाआरतीची गिनीज बुक ऑफ रेकॉर्ड्समध्ये नोंद
कुंभपर्वाच्या प्रारंभानिमित्त गोदावरी नदीच्या घाटावर सायंकाळच्या सुमारास दीपप्रज्वलन करून भव्य महाआरती करण्यात आली. या दिव्य उपक्रमात सुमारे साडेसहा हजार आदिवासी बांधव आणि भगिनींनी पारंपरिक पद्धतीने एकत्र येत आरती सादर केली. तब्बल ६ हजार २३३ भाविकांनी एकाच लयीत केलेल्या या महाआरतीची अधिकृत नोंद ‘गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड’मध्ये झाली असून, त्याचे प्रमाणपत्र सिंहस्थ कुंभमेळा प्राधिकरणाला सुपूर्द करण्यात आले आहे.
राष्ट्रपतींच्या हस्ते धर्मध्वजारोहण सोहळा संपन्न
सिंहस्थ पर्वाची अधिकृत नांदी ठरलेल्या या ऐतिहासिक धर्मध्वजारोहणाचा मुख्य सोहळा देशाच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या उपस्थितीत पार पडला. नाशिकचे रामकुंड आणि बारा ज्योतिर्लिंगांपैकी एक असलेल्या त्र्यंबकेश्वर येथील कुशावर्त तीर्थ या दोन्ही पावन स्थळांवर एकाच शुभमुहूर्तावर ध्वजपूजन व धर्मध्वजारोहण करण्यात आले.
या ऐतिहासिक सोहळ्याला अनेक मान्यवरांनी उपस्थिती लावली होती:
- महाराष्ट्राचे राज्यपाल जिष्णू देव वर्मा
- मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस
- उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे
- उपउपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार
- मंत्री गिरीश महाजन आणि इतर मंत्रिमंडळ सहकारी
- तेरा आखाड्यांचे प्रमुख साधू-महंत, तीर्थपुरोहित व हजारो भाविक
हरित आणि तंत्रस्नेही कुंभमेळ्याचा संकल्प
सिंहस्थ कुंभमेळा २०२७ साठी देश-विदेशातून कोट्यवधी भाविक येण्याची शक्यता लक्षात घेऊन राज्य शासनाने आणि कुंभमेळा प्राधिकरणाने व्यापक नियोजन सुरू केले आहे. २०१५ मधील व्यवस्थापनाचा अनुभव जमेस धरून रस्ते, नदीघाटांचा कायापालट, स्वच्छता, आरोग्य आणि भाविकांच्या निवासासाठी आधुनिक यंत्रणा उभारली जात आहे.
प्रशासकीय नियोजनाची प्रमुख वैशिष्ट्ये
- स्मार्ट व सुरक्षित व्यवस्थापन: अत्याधुनिक डिजिटल प्रणाली आणि सीसीटीव्ही निगराणीच्या साहाय्याने गर्दीचे सुलभ नियंत्रण.
- हरित संकल्पना: गोदावरी पात्राचे संवर्धन, कचरा व्यवस्थापन आणि मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण.
- कायमस्वरूपी पायाभूत सुविधा: उत्सवानंतरही स्थानिक नागरिकांना उपयुक्त ठरतील असे रस्ते व वाहतूक प्रकल्प.
या महासोहळ्याची ही केवळ औपचारिक सुरुवात असून, आगामी काळात स्थानिक नागरिक, स्वयंसेवी संस्था आणि सर्व घटकांच्या समन्वयातून एक आदर्श, सुरक्षित आणि शिस्तबद्ध कुंभमेळा साकारण्याचा निर्धार व्यक्त करण्यात आला आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
सिंहस्थ कुंभमेळा २०२७ ची अधिकृत सुरुवात कधी झाली?
नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वर येथे ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी धर्मध्वजारोहण सोहळ्याने कुंभमेळ्याची औपचारिक सुरुवात झाली.
धर्मध्वजारोहण कोणाच्या हस्ते संपन्न झाले?
भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते नाशिकच्या रामकुंडावर आणि त्र्यंबकेश्वरच्या कुशावर्त तीर्थावर धर्मध्वजारोहण करण्यात आले.
गोदावरी महाआरतीने कोणता जागतिक विक्रम केला?
सुमारे साडेसहा हजार (नोंदणीकृत ६,२३३) आदिवासी बांधव-भगिनींनी एकत्रित महाआरती सादर केल्यामुळे या सोहळ्याची नोंद गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्समध्ये झाली आहे.
गिनीज बुकचे प्रमाणपत्र कोणाला मिळाले?
गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्सचे अधिकृत प्रमाणपत्र सिंहस्थ कुंभमेळा प्राधिकरणाला प्रदान करण्यात आले.
