महाराष्ट्राच्या लोककलेचा मंच आणि मराठी रूपेरी पडदा आपल्या दमदार अभिनयाने गाजवणाऱ्या ज्येष्ठ लावणी कलावंत व अभिनेत्री मधू कांबीकर निधन वार्ता समोर आल्याने संपूर्ण कलाविश्वावर शोककळा पसरली आहे. वयाच्या ७३ व्या वर्षी पुण्यात त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. गेल्या काही वर्षांपासून त्या प्रदीर्घ आजारपणाशी झुंज देत होत्या. त्यांच्या जाण्याने लावणी, लोकनाट्य आणि मराठी चित्रपटसृष्टीतील एक बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व काळाच्या पडद्याआड गेले आहे.
मधू कांबीकर निधन: प्रदीर्घ आजारपणाशी झुंज अखेर संपली
मधू कांबीकर या गेल्या अनेक वर्षांपासून पक्षाघाताच्या त्रासामुळे अंथरुणाला खिळल्या होत्या. नोव्हेंबर २०१६ मध्ये मुंबईतील यशवंत नाट्यमंदिरात लावणीच्या एका कार्यक्रमादरम्यान त्यांची प्रकृती खालावली आणि त्या बेशुद्ध पडल्या होत्या. त्यानंतर त्यांना पक्षाघाताचा झटका आला होता. त्या गंभीर आजारपणावर उपचार सुरू असतानाच पुण्यात त्यांची प्राणज्योत मालवली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यासह अनेक मान्यवर कलावंतांनी त्यांच्या निधनाबद्दल तीव्र दुःख व्यक्त करत त्यांना आदरांजली वाहिली आहे.
लोककलेपासून सुरू झालेला देदिप्यमान प्रवास
मधू कांबीकर यांचा जन्म २८ जुलै १९५३ रोजी बीड जिल्ह्यातील गेवराई तालुक्यातील माळेगाव येथे कोल्हाटी समाजात झाला. बालपणापासूनच कलेचा वारसा त्यांना घरातून लाभला होता. त्यांचे प्राथमिक शिक्षण अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शेवगाव तालुक्यातील ‘कांबी’ या गावी झाले आणि याच गावावरून त्यांचे ‘कांबीकर’ हे नाव पुढे सर्वदूर प्रसिद्ध झाले. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत त्यांनी लावणी आणि लोककलेच्या क्षेत्रात स्वतःचे अढळ स्थान निर्माण केले. दादू इंदुरीकर यांच्या ‘गाढवाचं लग्न’ या लोकनाट्यातून त्यांनी प्रेक्षकांची मने जिंकली. त्यानंतर ‘विच्छा माझी पुरी करा’, ‘उदे गं अंबे उदे’, ‘भांगडीशिवाय पुढारी नाही’ आणि उपेंद्र लिमये दिग्दर्शित ‘सखी माझी लावणी’ यांसारख्या मंचावरील प्रयोगांनी त्यांना अफाट लोकप्रियता मिळवून दिली.
मराठी चित्रपटांतून उमटवलेला कसदार ठसा
केवळ रंगमंचापुरते मर्यादित न राहता मधू कांबीकर यांनी मराठी चित्रपटसृष्टीतही आपल्या अभिनयाचा अमीट ठसा उमटवला. सोज्वळ आई, खट्याळ गृहिणी किंवा संवेदनशील स्त्री अशा विविध भूमिका त्यांनी तितक्याच ताकदीने साकारल्या. त्यांच्या प्रमुख चित्रपटांमध्ये पुढील कलाकृतींचा समावेश होतो:
- एक होता विदूषक आणि झपाटलेला
- शापित आणि हेच माझं माहेर
- रघुमैना आणि देबू
- येऊ का घरात
आपल्या चार दशकांहून अधिक काळ चाललेल्या कलाप्रवासात त्यांनी ७५ हून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केले. त्यांच्या उत्कृष्ट अभिनयासाठी त्यांना मानाचा फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार तसेच तब्बल सहा महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले होते. लोककलेची परंपरा जपणारी आणि नव्या पिढीला प्रेरणा देणारी ही मातब्बर कलावंत अनंतात विलीन झाल्याने महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक परंपरेची मोठी हानी झाली आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
मधू कांबीकर यांचे निधन कधी व कुठे झाले?
ज्येष्ठ अभिनेत्री मधू कांबीकर यांचे १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पुण्यात वयाच्या ७३ व्या वर्षी प्रदीर्घ आजाराने निधन झाले.
मधू कांबीकर यांना कोणते महत्त्वाचे पुरस्कार मिळाले होते?
त्यांच्या कारकीर्दीत त्यांना मानाचा फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार आणि सहा महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कारांनी सन्मानित करण्यात आले होते.
मधू कांबीकर यांचे गाजलेले चित्रपट कोणते आहेत?
एक होता विदूषक, झपाटलेला, शापित, हेच माझं माहेर, रघुमैना आणि देबू यांसारख्या चित्रपटांमधील त्यांच्या भूमिका प्रचंड गाजल्या.
मधू कांबीकर यांचे मूळ गाव कोणते होते?
त्यांचा जन्म बीड जिल्ह्यातील गेवराई तालुक्यातील माळेगाव येथे झाला होता, तर त्यांचे शालेय शिक्षण शेवगाव तालुक्यातील कांबी गावात झाल्यामुळे त्यांचे 'कांबीकर' हे नाव रूढ झाले.
