देशातील मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण प्रक्रियेवरून राजकीय वातावरण कमालीचे तापले असून निवडणूक आयोग आणि विरोधी पक्षांमधील संघर्ष आता थेट सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचला आहे. मतदार याद्यांमधून मोठ्या प्रमाणावर मतदारांची नावे वगळण्यात आल्याचा आरोप करत इंडिया आघाडीच्या प्रमुख नेत्यांनी सोमवारी, १२ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नवी दिल्लीत सर्वोच्च न्यायालयाच्या दिशेने भव्य मोर्चा काढला आणि या प्रकरणी अधिकृत याचिका दाखल केली.
निवडणूक आयोग आणि एसआयआर प्रक्रियेला आव्हान
लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी आणि काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांच्यासह इंडिया आघाडीतील ११ घटक पक्षांच्या नेत्यांनी ही संयुक्त याचिका दाखल केली आहे. मतदार याद्यांच्या पुनरीक्षणासाठी राबवण्यात येणारी ‘एसआयआर’ (Special Intensive Revision) प्रक्रिया तात्काळ स्थगित करावी, अशी प्रमुख मागणी या याचिकेत करण्यात आली आहे. याशिवाय, वगळण्यात आलेल्या मतांचे स्वतंत्र लेखापरीक्षण (ऑडिट) व्हावे आणि आयोगाचे अंतर्गत कामकाज तपासले जावे, असा आग्रह विरोधकांनी धरला आहे.
या याचिकेत मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यासह निवडणूक आयुक्त सुखबीर सिंग संधू आणि विवेक जोशी यांना प्रतिवादी करण्यात आले आहे. विरोधकांचा आरोप आहे की या प्रक्रियेमुळे लाखो पात्र नागरिकांचा मतदानाचा घटनात्मक अधिकार धोक्यात आला असून निवडणूक यंत्रणेच्या पारदर्शकतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
विरोधकांचा देशव्यापी मार्च आणि कायदेशीर पाऊल
सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल करण्यापूर्वी काँग्रेस आणि मित्रपक्षांनी एकत्र येत दिल्लीमध्ये ‘मार्च फॉर डेमोक्रसी’चे आयोजन केले होते. या आंदोलनात अखिलेश यादव, तेजस्वी यादव, सुप्रिया सुळे, संजय राऊत, डी. राजा, एम. ए. बेबी, सौगत रॉय, महुआ माजी आणि ई. टी. मोहम्मद बशीर यांसारखे प्रमुख नेते सहभागी झाले होते.
तत्पूर्वी, विरोधकांनी भारताच्या सरन्यायाधीशांची भेट मागून निवेदन देण्याचा प्रयत्न केला होता. मात्र, हे प्रकरण न्यायालयीन प्रक्रियेशी संबंधित असल्याने सरन्यायाधीशांनी प्रशासकीय पातळीवर भेट नाकारत न्यायालयीन मार्गाने दाद मागण्याची सूचना केली होती. त्यानुसार १२४ पानांची ही सविस्तर याचिका दाखल करण्यात आली असून लवकरच यावर सुनावणी होण्याची शक्यता आहे.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
इंडिया आघाडीने सुप्रीम कोर्टात याचिका का दाखल केली?
मतदार याद्यांच्या विशेष सखोल पुनरीक्षण (एसआयआर) प्रक्रियेतील कथित अनियमितता आणि मतदारांची नावे वगळल्याच्या निषेधार्थ इंडिया आघाडीने ही याचिका दाखल केली आहे.
या याचिकेत कोणकोणत्या प्रमुख मागण्या करण्यात आल्या आहेत?
एसआयआर प्रक्रियेला तात्काळ स्थगिती देणे, वगळलेल्या मतदारांची स्वतंत्र चौकशी व लेखापरीक्षण करणे आणि निवडणूक आयोगाचे संबंधित अंतर्गत रेकॉर्ड तपासणे या मागण्या याचिकेत करण्यात आल्या आहेत.
याचिकाकर्त्यांमध्ये कोणकोणत्या नेत्यांचा समावेश आहे?
राहुल गांधी, मल्लिकार्जुन खर्गे, अखिलेश यादव, तेजस्वी यादव, सुप्रिया सुळे आणि संजय राऊत यांच्यासह इंडिया आघाडीतील ११ प्रमुख नेत्यांचा याचिकाकर्त्यांमध्ये समावेश आहे.
