काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री पृथ्वीराज चव्हाण यांनी केंद्रीय मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या कार्यपद्धतीवर अत्यंत गंभीर आक्षेप नोंदवले आहेत. ज्ञानेश कुमार यांनी केवळ राजीनामा देऊन चालणार नाही, तर त्यांनी केलेल्या कथित बेकायदेशीर कृतींसाठी त्यांना थेट पदावरून बडतर्फ केले पाहिजे आणि त्यांच्यावर फौजदारी कारवाईही झाली पाहिजे, अशी आक्रमक मागणी त्यांनी केली आहे.
कायदे आणि न्यायालयाच्या नियमांचे उल्लंघन झाल्याचा आरोप
केंद्रीय निवडणूक आयोगाच्या कामकाजावर बोट ठेवताना पृथ्वीराज चव्हाण म्हणाले की, मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून ज्ञानेश कुमार यांनी घेतलेले अनेक निर्णय संविधानाला धरून नाहीत. त्यांनी सर्वोच्च न्यायालयाने घालून दिलेली मार्गदर्शक तत्त्वे तसेच संसदेने संमत केलेल्या कायद्यांचे थेट उल्लंघन केले आहे. आयोगातील इतर निवडणूक आयुक्तांशी योग्य सल्लामसलत न करता मनमानी कारभार चालवला गेल्याचा आरोपही त्यांनी केला.
निवडणूक आयोग ही संविधानाच्या कलम ३२४ नुसार स्थापन झालेली अत्यंत महत्त्वाची स्वायत्त संस्था आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने १९९५ मधील ऐतिहासिक निवाड्यात निवडणूक आयुक्तांचे अधिकार आणि कार्यकक्षा स्पष्ट केली होती. मात्र, सध्याच्या कार्यपद्धतीत या नियमांना बगल दिली जात असल्याचे चव्हाण यांनी नमूद केले.
केवळ राजीनामा नव्हे, तर कठोर कारवाईची मागणी
विरोधकांकडून ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची चर्चा सुरू असताना पृथ्वीराज चव्हाण यांनी वेगळी आणि अधिक कठोर भूमिका मांडली आहे. त्यांच्या मते:
- ज्ञानेश कुमार यांनी पदाचा गैरवापर केला असल्यास केवळ राजीनामा पुरेसा नाही.
- घटनेच्या तरतुदींनुसार त्यांना पदावरून हटवण्याची (बडतर्फीची) प्रक्रिया तातडीने सुरू केली जावी.
- मतदार याद्या आणि निवडणूक प्रक्रियेतील अनियमिततांवरून त्यांच्यावर कायद्यानुसार फौजदारी खटला चालवला जावा.
निवडणूक बहिष्काराच्या रणनीतीला विरोध
दुसरीकडे, मतदार याद्यांमधील त्रुटींवरून मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी निवडणुकीवर बहिष्कार टाकण्याचे संकेत दिले होते. मात्र, पृथ्वीराज चव्हाण यांनी या भूमिकेला स्पष्ट शब्दांत नकार दिला. लोकशाही प्रक्रियेत सहभागी होणे आणि मतदान करणे हा नागरिकांचा मूलभूत घटनात्मक अधिकार आहे. त्यामुळे निवडणुकांवर बहिष्कार टाकणे ही योग्य राजकीय रणनीती ठरू शकत नाही, असे मत चव्हाण यांनी व्यक्त केले. निवडणुकांमध्ये होणाऱ्या गैरप्रकारांना कायदेशीर आणि राजकीय मार्गाने लढा दिला पाहिजे, असा पुनरुच्चार त्यांनी केला.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
पृथ्वीराज चव्हाण यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्तांबाबत काय मागणी केली आहे?
ज्ञानेश कुमार यांनी केवळ राजीनामा देऊन चालणार नाही, तर त्यांना पदावरून थेट बडतर्फ करावे आणि त्यांच्यावर कायदेशीर तरतुदींनुसार फौजदारी कारवाई करावी, अशी मागणी पृथ्वीराज चव्हाण यांनी केली आहे.
ज्ञानेश कुमार यांच्यावर नेमके कोणते आरोप करण्यात आले आहेत?
ज्ञानेश कुमार यांनी सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशांचे आणि संसदेने केलेल्या कायद्यांचे उल्लंघन करत मनमानी पद्धतीने निर्णय घेतल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.
राज ठाकरे यांच्या निवडणूक बहिष्काराच्या भूमिकेवर पृथ्वीराज चव्हाण यांचे काय मत आहे?
निवडणुकीवर बहिष्कार टाकणे ही योग्य रणनीती नसून लोकशाहीत निवडणुका लढवणे हा घटनात्मक अधिकार आहे, असे सांगत पृथ्वीराज चव्हाण यांनी बहिष्काराच्या कल्पनेला विरोध दर्शवला आहे.
